Statuja në Durrës e Tina Turner

‘Si u bë Tina Turner befasisht një ikonë në Shqipëri?’ Al Jazeera shkruan për ndikimin e mbretëreshës së ‘Rock 'n' Roll’ te shqiptarët dhe statuja në Durrës

27 Maj 2023, 09:59| Përditesimi: 27 Maj 2023, 10:53

  • Share

Tina Turner nuk mbajti asnjë koncert në Shqipëri, por ajo është një ikonë e lirisë dhe fuqisë në sytë e shumë shqiptarëve. Kështu shkruan në një shkrim në ‘Al Jazeera’, Chelsi West Ohueri, asistent profesore e Studimeve Sllave dhe Euroaziatike në Universitetin e Teksasit, antropologe sociokulturore dhe mjekësore e cila ka kryer kërkime të gjera etnografike mbi racën dhe racizmin, përkatësinë dhe pabarazinë në Evropën Juglindore.  Në opinionin të cilin Shqiptarja.com po e sjell të plotë ajo shkruan se muzika e Tina Turner ishte një rrugëdalje që i lejonte shqiptarët të udhëtonin dhe të imagjinonin në mënyra të reja. 

Shkrimi i plotë në Al Jazeera
Mbretëresha e Rock 'n' Roll ishte një simbol i forcës, këmbënguljes dhe lirisë jo vetëm në Shtetet e Bashkuara, ku dhe kishte lindur por edhe në Evropën Lindore. Ajo vdiq pak ditë më parë në moshën 83-vjeçare prej një sëmundjeje. Lajmi për vdekjen e saj tronditi jo vetëm SHBA-në por të gjithë fansat e saj në mbarë botën. Me baladat e saj autentike dhe me hitet që luheshin pa pushim në radio dhe videot e saj muzikore që dominonin ekranet televizive në mbarë botë, po ashtu edhe në Shqipëri ku u bë një ikonë e lirisë dhe fuqisë në sytë e shumë shqiptarëve.

Për këtë ka folur më qartë një shqiptar që në kohën kur e gjithë bota e njihte Tina Turner dhe muzikën e saj ai jetonte pranë Portit të Durrësit. Si një antropologe sociokulturore që studion racën dhe përkatësinë, kam kohë që bëj kërkime në Shqipëri dhe Evropën Lindore për çështje që lidhen me formimin e identitetit, praktikat kulturore dhe globalizimin.

Në vitin 2018, gjatë një vizite në Durrës, hasa në një statujë bronzi në përmasa reale të Turnerit në një shesh me kafene jo shumë larg plazhit. Duke qëndruar pranë statujave të Mick Jagger, John Lennon dhe Bob Dylan, figura e Turner-it që mbante një mikrofon me një mini-fustan dhe taka të larta ishte një shenjë e qartë e ndikimit të saj global. Duke qenë se kam vizituar rregullisht vendin që nga viti 2006 dhe kam jetuar atje për periudha kohore, nuk u befasova kur pashë Turner të nderuar në këtë mënyrë në një qytet shqiptar. Gjatë kohës që isha atje, dëgjoja shpesh muzikë rock amerikane në kafene, bare dhe sallone. Në rrugët me erë nga veriu në jug, unë do të ulesha pranë shoferëve të autobusëve dhe furgonëve që luanin vazhdimisht muzikë rock – dhe shpesh muzikë të Turner-it – në radiot e tyre, duke kënduar së bashku të gjitha tekstet.

"Ne shqiptarët e duam rock 'n' roll", thonin ata.

"Për ne, kjo muzikë është më e mira!"

Më kujtohet që një herë isha ulur në një kafene pranë banesës sime në Shqipërinë qendrore, ndërsa pronari luante këngë nga albumi i Turnerit  ‘Private Dancer’.

Tina Turner nuk mbajti asnjë koncert në Shqipëri, por ajo është një ikonë e lirisë dhe fuqisë në sytë e shumë shqiptarëve. Ka disa arsye prapa vlerësimit të gjerë të Turner në Shqipëri dhe pjesë të tjera të Evropës Lindore.

Për gati 47 vjet, Shqipëria përjetoi atë që shumë kanë argumentuar se ishte regjimi komunist më kufizues në Evropën Lindore. Diktatori i vendit, Enver Hoxha, e drejtoi vendin me grusht të hekurt dhe punoi për të ndërprerë çdo kontakt mes shqiptarëve dhe botës perëndimore. Lëvizja jashtë vendit ishte shumë e kufizuar dhe lëvizja e brendshme gjithashtu kontrollohej fort. Radiot dhe televizionet shtetërore nuk transmetojnë asgjë tjetër veç propagandës shtetërore. Qasja në muzikë dhe media nga vende të tjera ishte shumë e kufizuar, dhe ndërsa disa banorë bënë përpjekje të fshehta për të hyrë në kulturën popullore perëndimore, shumë prej tyre nuk e bënë këtë sepse pasojat e shkeljes së ligjit ishin të rënda.

Hoxha vdiq në vitin 1985. Në vitet pas vdekjes së tij, komunizmi në Shqipëri, si kudo në Evropën Lindore, filloi dalëngadalë të shpërbëhej dhe vendi filloi të hapej ndaj Perëndimit. Fillimi i viteve 1990, epoka në të cilën shqiptarët filluan të ekspozoheshin rregullisht ndaj muzikës perëndimore, përkoi me kulmin e karrierës së gjatë dhe të shquar të Tina Turner.

"Mbretëresha e Rock 'n' Roll", Turner erdhi për të përfaqësuar në Evropën Lindore liritë e Perëndimit në një periudhë të karakterizuar nga optimizmi dhe pritshmëria për një të ardhme më të mirë. Shqipëria ishte vendi i fundit që përmbysi zyrtarisht regjimin e saj komunist në vitin 1991 dhe shumë prej këtyre përpjekjeve u drejtuan nga të rinj të etur për t'u lidhur dhe për të marrë pjesë në komunitetin global. Pavarësisht rënies së regjimit, lëvizja jashtë Shqipërisë nuk ishte domosdoshmërisht e lehtë dhe shumë njerëz u përballën me sfida ndërsa përpiqeshin të lundronin në terrene të reja. Por qarkullimi i muzikës ishte një rrugëdalje që i lejonte shqiptarët të udhëtonin dhe të imagjinonin në mënyra të reja.

Historia personale e Tina Turner për këmbënguljen dhe forcën, mbijetesën e viteve të abuzimit në familje për t'u bërë një super yll, rezonoi gjithashtu me njerëzit e Evropës Lindore, të cilët pësuan disa konflikte vdekjeprurëse dhe valë shpërnguljeje në dekadat pas rënies së socializmit shtetëror. Historia e jetës dhe muzika e Turner-it u dha shpresë miliona njerëzve në të gjithë rajonin.

Në një episod të vitit 2021 të "The Voice" në Australi, për shembull, këngëtarja britaniko-shqiptare Rita Ora u përlot pas performancës së një konkurrenti me këngën e Turner ‘Proud Mary’. Ora foli për betejat e saj të fëmijërisë duke u rritur në Mbretërinë e Bashkuar dhe duke u ndjerë kaq ndryshe nga ata që e rrethonin. Ajo tha se Turner ishte frymëzimi dhe idhulli i saj gjatë kësaj kohe të vështirë.

Pavarësisht se nuk arriti kurrë në Shqipëri për të parë statujën e saj, Turner vizitoi Evropën Lindore disa herë gjatë karrierës së saj të gjatë. Ajo dha një koncert në Beograd në ish-Jugosllavi në vitin 1975. Ajo gjithashtu performoi në Bullgari dhe Poloni në vitet 1980. Performanca e saj në Poloni në vitin 1981 u prit veçanërisht mirë sepse siguroi një shpëtim të shkurtër nga krizat mbytëse politike dhe ekonomike.

Statuja e Turnerit në Durrës thuhet se u hoq gjatë një projekti rindërtimi në vitin 2022 dhe është ende në pritje për t'u zhvendosur. Pavarësisht heqjes së përkohshme të statujës – e cila ishte kthyer në një atraksion turistik më vete pasi shumë turistë vizituan shëtitoren e Durrësit për të bërë foto me të – trashëgimia e Turner-it vazhdon të jetojë në Shqipëri.

Artistë të njohur të muzikës shqiptare si  Era Rusi kanë publikuar covera të këngëve të Turner, si ‘The Best’. Edhe brezat e rinj të shqiptarëve, të cilët nuk e njohin rolin që ajo luajti në ngritjen e shpirtit të njerëzve në vitet 1980 dhe 90, duket se e duan njëlloj këngëtaren amerikane. Në vitin 2019, një konkurrente performoi këngën Turner's Proud Mary në The Voice Kids të Shqipërisë për një audiencë entuziaste. Dhe njerëzit në mbarë vendin kanë dëgjuar dhe kërcyer me muzikën e Turner-it në dasma dhe tubime familjare. Videot e saj muzikore gjithashtu transmetohen rregullisht nga shumë në rajon.

Turner ishte një legjendë - një gjigant. Si vazhdoi të fitonte këtë lloj fame në Evropën Lindore një grua e zezë, amerikane e lindur në vitet 1930 të SHBA-së Jugore? Popullariteti i saj flet për talentin dhe forcën e zërit të saj. Por kjo gjithashtu flet për këmbënguljen e saj, pasionin e saj dhe tërheqjen e mesazhit të saj të forcës, lirisë dhe këmbënguljes.

Këtë javë, fansat e Turner janë në zi për vdekjen e saj, por pa dyshim, pavarësisht mungesës fizike, trashëgimia e saj do të jetojë në Shqipëri dhe në mbarë botën./ Përktheu SHQIPTARJA.COM

K.T./ReportTv.al
Komento

Komente

  • Iris: 28/05/2023 04:15

    /Goli/,-F.U.! Tina Turner is ONE and ONLY!

    Përgjigju
  • Scutari: 27/05/2023 16:19

    E ndjera nuk e ka ditur fare se ekziston një Shqipëri diku! Mjaft me komplekse inferioriteti! Le që pastaj durrsakët kanë dëgjuar këngët italiane...

    Përgjigju
  • GOLI: 27/05/2023 13:56

    KUSH ESHTE,ÇFAR KA BERE PER SHQIPERINE,ME SE PAKU A E KA BERE NJE KENGE NE SHQIP.. ..TE HIQET KJO MBETURINE DHE TE HIDHET ATJE KU E KA VENDIN..

    Përgjigju
  • Vlonjati: 27/05/2023 10:48

    As nuk I ngjan fare Tina Turner kjo statuja,me shume duket si evgjitk llonxhe në Vlorë.

    Përgjigju
  • Sondazhi i ditës:

    Shqipëria skualifikohet nga Euro 2024, a ju pëlqeu loja e Kombëtares